Þjóðgarðar í sjó

22. mars 2006
Í meistaraverkefni Sigríðar Kristinsdóttur við Háskóla Íslands kemur m.a. fram að, lokun og verndun svæða er beitt víða við stjórnun fiskveiða, m.a. til að viðhalda líffræðilegum fjölbreytileika og til að vernda náttúru- og menningarminjar. Ein af forsendunum fyrir slíkri stjórnun er aukin þekking á lífríki hafsins og nýtingu sjávarafurða, sem og þekking á áhrifum verndunar. Með þetta að leiðarljósi vinnur Sigríður verkefnið Þjóðgarðar í sjó. Í þeirri vinnu notar hún landupplýsingakerfi (GIS), sem er kortagerðarforrit, en með því eru gerðar mismunandi kortaþekjur, með siglingaleiðum, togslóðum, hrygningasvæðum nytjastofna og fl. Þessar þekjur geta verið gagnlegar til að átta sig á hvort einhver svæði í kringum landið væri skynsamlegt að friða að öllu eða einhverju leyti.

Nýlega fór Sigríður á fyrstu alþjóðlegu ráðstefnuna um þjóðgarða í sjó (Marine Protected Areas) til að kynna verkefni sitt en hún var haldin í Ástralíu. Í tengslum við ráðstefnuna bauðst henni að taka þátt í námskeiði um þjóðgarðinn Kóralrifið mikla (Great Barrier Reef). Námskeiðið var haldið á Hegra eyju á Kóralrifinu mikla. "Ég held að óhætt sé að segja að þetta sé einn fallegasti staður sem ég hef komið á. Í fimm daga sátum við frá klukkan átta á morgnanna til klukkan sex á kvöldin og hlustuðum á fyrirlestra, með hléum til að fara að snorkla" segir Sigríður.

Ástralir hafa undanfarin ár verið að endurskipuleggja Kóralrifið mikla. Þrjátíu ár eru síðan fyrsta verndaða svæðið var stofnsett og á yfir tuttugu ára tímabili hafa þeir verið að bæta við svæðum. Þetta gerði það að verkum að hin ýmsu svæði voru skilgreind á mismunandi hátt og lögin sem studdu þessi svæði voru mismunandi. Fyrir fjórum til fimm árum var farið í það að endurskipuleggja og –skilgreina allan þjóðgarðinn, en þetta verkefni kalla þeir “Re-zoning of the Great Barrier reef”. Í því fólst meðal annars að gera þurfti ný lög og nýjar reglugerðir. Meðan á verkefninu stóð var svæðið kynnt fyrir almenningi í Ástralíu og fólki gefið kostur á að tjá sig og koma með tillögur. Þau heimili sem eru næst rifinu, fengu send auð kort af svæðinu þar sem aðeins útlínur strandlínunnar, eyjanna og rifanna komu fram. Inn á þetta kort gátu menn svo afmarkað þau svæði sem voru mikilvæg að þeirra mati. Hvort heldur sem þeir vildu láta vernda svæðin eða ekki. Einnig gat almenningur annarstaðar af landinu farið inn á heimasíðu verkefnisins og beðið um að fá kort sent. Mikill tími fór í að yfirfara þau kort sem skiluðu sér en þau voru talin í tugum þúsunda. Reynt var að taka tillit til athugasemda sem bárust en það liggur í hlutarins eðli að ekki var hægt að þóknast öllum.

Mjög áhugavert var að sjá hvernig Ástralir gengu í þetta verkefni og margt hægt að læra af þeim, þó ekki síður mikilvægt að læra af þeirra mistökum, því þó þeim hafi tekist vel að fá almenning í lið með sér voru ekki allir alveg sáttir með framkvæmdina.

Til baka